ਲੁਧਿਆਣਾ, 10 ਫਰਵਰੀ (ਤਮੰਨਾ ਬੇਦੀ): ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਰਾਜ ਸਭਾ) ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ 'ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਸਾਈਬਰ ਲਚਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ' ਬਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਜਿਤਿਨ ਪ੍ਰਸਾਦਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 2020 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 76.25% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੀਈਆਰਟੀ-ਇਨ ਵੱਲੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਲ-ਵਾਰ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: 2020 (11,58,208), 2021 (14,02,809), 2022 (13,91,457), 2023 (15,92,917) ਅਤੇ 2024 (20,41,360)।

ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਇੰਟਰਨੈਟ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ (ਸੀਈਆਰਟੀ-ਇਨ) ਨੂੰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਕਟ, 2000 ਦੀ ਧਾਰਾ 70ਬੀ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:

- ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ:  ਸੀਈਆਰਟੀ-ਇਨ ਵੱਲੋਂ ਉਦਯੋਗ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਏਆਈ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਆਈਓਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਖਲਾਈ।

- ਧਮਕੀ ਖੁਫੀਆ ਐਕਸਚੇਂਜ: ਸੀਈਆਰਟੀ-ਇਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ।

- ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ (ਐਨਸੀਸੀਸੀ): ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਨੂੰ ਖਤਰਿਆਂ ਲਈ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

- ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟਿੰਗ ਸੰਗਠਨ: ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ  ਸੀਈਆਰਟੀ-ਇਨ ਵੱਲੋਂ 191 ਸੰਗਠਨ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 

- ਸਾਈਬਰ ਸਵੱਛਤਾ ਕੇਂਦਰ: ਦੁਰਭਾਵਨਾਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

- ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਾਂ: ਸਾਈਬਰ ਖਤਰਿਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ।

- ਸਾਈਬਰ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ: ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ।

- ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੌਕ ਡ੍ਰਿਲਸ: 108 ਡ੍ਰਿਲਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1,435 ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ।

- ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼: ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

- ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼: ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਐਸਬੀਓਐਮ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼।

- ਸੂਚਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼: ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

- ਸੀਐਸਆਈਆਰਟੀ -ਫਿਨ ਓਪਰੇਸ਼ਨ: ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ।

- ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ: ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਆਈਐਸਓ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਸਿਖਲਾਈ, 2024 ਵਿੱਚ 12,014 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।