ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸੰਭਾਲ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਲ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ (ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨਾ /ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ.

 

ਪਾਣੀ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸਾਡਾ ਵਜੂਦ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਜ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਖੂਹ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਖੇਤ ਹਰੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ 'ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ 2047 ਤੱਕ' ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ-ਫੁੱਲਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।


ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 1,000 ਤੋਂ 1,500 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਖੋਰਾ ਲਗਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬੰਜਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?  ਅਜਿਹੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਸਿਰਫ਼ ਅੱਜ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਗਲੇ 50 ਤੋਂ 100 ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਮੀ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ (WDC-PMKSY)' ਦੇ 'ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਵਿਕਾਸ ਹਿੱਸੇ' ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਇਕੱਲੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬਚੇਗੀ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਬਚੇਗਾ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਕੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਬੂੰਦ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ।              ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਯੋਜਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰ ਹੈ: "ਖੇਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਸੀਂ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਤਲਾਅ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਰ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਹੇ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ।


ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਖੁਦ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਤਲਾਅ ਪੁੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 8% ਤੋਂ 70% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧੀ ਹੈ।  ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 2015 ਤੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ₹20,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 6,382 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।


ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਝਾਬੂਆ ਵਿੱਚ - ਜਿੱਥੇ ਸੋਕਾ ਕਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ - ਅੱਜ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 22 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ₹50,000-₹60,000 ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਝਾਬੂਆ ਦੀ ਪਰਵਾਲੀਆ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ, 12 ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਖੇਤ ਤਲਾਬਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ₹1-1.5 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਧਾਈ ਹੈ।


ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 9 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਢਾਂਚੇ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਡੈਮ, ਪਰਕੋਲੇਸ਼ਨ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਖੇਤ ਤਲਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। 5.6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨੁੱਖੀ-ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਧੀ ਹੈ।  ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ 1.5 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ - ਜੋ ਕਿ 16% ਵਾਧਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦਾ ਰਕਬਾ 12% ਵਧ ਕੇ 1.9 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਾੜਮੇਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਮਾਰੂਥਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ - ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਸੀ - ਅਨਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਹਰਿਆਲੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। 120 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਰ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਅਨਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਬੂਡੀਵਾੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੰਗੀਲਾਲ ਪਰਾਂਗੀ ਵਰਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸਟਰ ਤੋਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਦਾਸ਼ੀ ਰਿਆਂਗ ਅਤੇ ਬਿਮਾਨ ਰਿਆਂਗ ਵਰਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਨਾਨਾਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

    ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ 'ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਯਾਤਰਾ' ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭੁਵਨ ਜੀ�"ਪੋਰਟਲ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਵਰਗੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਟੀਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡੇਟਾ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ (5% ਵਾਧਾ) ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ 1.5 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ (16% ਵਾਧਾ) ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 8.4 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਭੂਮੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਬਚਾ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਆ�" ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਈਏ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਬਣਾਈਏ।

 ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਦੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗੀ। 'ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਯਾਤਰਾ' ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਉਦੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 2047 ਤੱਕ, 'ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ' ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵਧਣਗੇ। ਆ�" ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈਏ।                                     

(ਲੇਖਕ: ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ)