ਪੰਚਕੂਲਾ, ਹਰਿਆਣਾ, 7 ਦਸੰਬਰ, 2025: ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫੈਸਟੀਵਲ (IISF) 2025 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਕ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ, ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਡਾ. ਸ਼ੇਖਰ ਮਾਂਡੇ, ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, CSIR ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ, DSIR ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਵਿਭਾ; ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, EME, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ; ਡਾ. ਗੀਤਾ ਵਾਣੀ ਰਯਾਸਮ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, CSIR-NISPR; ਅਤੇ ਡਾ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਮੰਤਰੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

 

ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨੌਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਏਆਈ-ਸਮਰੱਥ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

 

ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ, "ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ: ਏਆਈ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ", ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੀਡੀਆ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਚਰਚਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਬੋਬ੍ਰਤ ਘੋਸ਼, ਸੰਪਾਦਕ, ਸਾਇੰਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ, ਏਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨੈਤਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।

 

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਚੌਪਾਲ ਸੈਸ਼ਨ ਪੇਂਡੂ, ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ (ਆਈਆਈਐਮਸੀ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਡਾ.) ਪ੍ਰਮੋਦ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

 

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਕ ਸੰਮੇਲਨ 2025 ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚਿਤ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਕੱਲ੍ਹ, ਕਨਕਲੇਵ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ।