ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਲ

ਪੇਂਡੂ ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਕਾਰੀਗਰ ਸੁੱਕੀ ਜਲਕੁੰਭੀ ਨੂੰ ਬੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਕਾਰੀਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਟੋਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਫਤਰੀ ਫੋਲਡਰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਾਲ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਅਸੀਂ 8 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 14 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਜੀਵੰਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਜੁੜੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਮਧੂਬਨੀ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਲਿੱਪੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਮੋਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੂਹਿਕ ਸਨ। ਗੋਂਡ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਮ ਵਿੱਚ, ਜਲਕੁੰਭੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਲਾਖ ਨਾਲ ਲਿੱਪੀ ਚੰਨਾਪਟਨਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਖਰਾਦ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਧਿਅਮ, ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਰਸਮ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ

ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ, ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ-ਪੱਖੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੈ। ਮਧੂਬਨੀ ਮੱਛੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਿਰਹਾਣਿਆਂ, ਟੋਟ ਬੈਗਾਂ ਅਤੇ ਫੋਨ ਕਵਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੁੜ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੋਂਡ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਰੰਗਦਾਰ ਜਾਨਵਰ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਲਕੁੰਭੀ ਹੁਣ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫੋਲਡਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈਂਡ ਬੈਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਧੂਬਨੀ ਕਲਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫਰਨੀਚਰ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਚੰਨਪਟਨਾ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਸਿਰਫ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਜਾਵਟੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ, ਝੰਡੇ, ਘਰੇਲੂ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਫਰਨੀਚਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਲਾਖ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਰੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਉਸਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫੈਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਲਮੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਪੈਰਿਸ ਹੌਤੇ ਕਾਉਚਰ ਵੀਕ' ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਢਾਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਰਗੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਿੰਗ ਵਰਲਡਜ਼" ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹੁਣ ਗੋਂਡ ਅਤੇ ਮਧੂਬਨੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਰਫ਼ਤਾਰ 

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। "ਵੋਕਲ ਫਾਰ ਲੋਕਲ" ਅਤੇ "ਲੋਕਲ ਟੂ ਗਲੋਬਲ" ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੱਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਕਿਹਾ ਹੈ: "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦੇ; ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਭ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" ਆਪਣੇ ਨਵੀਨਤਮ "ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ" ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਲਮੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਉਂ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਦਸਤਕਾਰੀ) ਰਾਹੀਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਕਲੱਸਟਰ-ਅਧਾਰਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਮੰਡੀਕਰਨ ਸਹਾਇਤਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਨਿਫਟ), ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 19 ਕੈਂਪਸਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਰਜਿਸਟਰੀ ਨੇ 366 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਕ ਹੁਨਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੈਂ ਅਸਮ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰਥਬਾਰੀ ਧਾਤ ਸ਼ਿਲਪ, ਮਾਜੁਲੀ ਮਾਸਕ, ਬਿਹੂ ਢੋਲ, ਜਾਪੀ, ਪਾਣੀ ਮੇਤੇਕਾ, ਆਸ਼ਾਰਿਕੰਡੀ ਟੈਰਾਕੋਟਾ, ਅਤੇ ਬੋਡੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (ਜੀਆਈ) ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਮ ਦਾ ਹਰ ਕੋਨਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਵਿਰਾਸਤ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੋਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਲਮੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਾਡੇ ਕਾਰੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ 2047 ਤੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਸਤਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ, ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਆਸਾਂ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਲਹਿਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰੇਕ ਕਾਰੀਗਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਈਏ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈਏ ਕਿ ਸਾਡੀ ਹਰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਰਹੇ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਕਿਸੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੱਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ।

*****

(ਲੇਖਕ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਹਨ)